(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 154

॥ శ్రీః ॥
7.154. అధ్యాయః 154
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ దుర్యోధనపరాజయః॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

7-154-0(51759)
సంజయ ఉవాచ। 7-154-0x(4674)
తదుదీర్ణం రథాశ్వౌఘం బలం తవ జనాధిప।
పాండుసేనామతిక్రంయ యోధయామాస సర్వతః॥ 7-154-1(51760)
పాంచాలాః కురవశ్చైవ యోధయంతః పరస్పరం।
యమరాష్ట్రాయ మహతే పరలోకాయ దీక్షితాః॥ 7-154-2(51761)
శూరాః శూరైః సమాగంయ శరతోమరశక్తిభిః।
వివ్యధుః సమరేఽన్యోన్యం నిన్యుశ్చైవ యమక్షయం॥ 7-154-3(51762)
రథినాం రథిభిః సార్ధం రుధిరస్రావదారుణం।
ప్రావర్తత మహద్యుద్ధం నిఘ్నతామితరేతరం॥ 7-154-4(51763)
వారణాశ్చ మహారాజ సమాసాద్య పరస్పరం।
విషాణైర్దారయామాసుః సుసంక్రుద్ధా మదోత్కటాః॥ 7-154-5(51764)
హయారోహాన్హయారోహాః ప్రాసశక్తిపరశ్వథైః।
బిభిదుస్తుములే యుద్ధే ప్రార్థయంతో మహద్యశః॥ 7-154-6(51765)
పత్తయశ్చ మహాబాహో శతశః శస్త్రపాణయః।
అన్యోన్యమార్దయన్రాజన్నిత్యం యత్తాః పరాక్రమే॥ 7-154-7(51766)
గోత్రాణాం నామధేయానాం కులానాం చైవ మారిష।
శ్రవణాద్ధి విజానీమః పాంచాలాన్కురుభిః సహ॥ 7-154-8(51767)
తేఽన్యోన్యం సమరే యోధాః శరశక్తిపరశ్వథైః।
ప్రైషయన్పరలోకాయ విచరంతో హ్యభీతవత్॥ 7-154-9(51768)
శరైర్దశ దిశో రాజంస్తేషాం ముక్తైః సహస్రశః।
న భ్రాజంతే యథా పూర్వం భాస్కరస్య చ నాశనాత్॥ 7-154-10(51769)
తథా ప్రయుధ్యమానేషు పాండవేయేషు భారత।
దుర్యోధనో మహారాజ వ్యవాగాహత తద్బలం॥ 7-154-11(51770)
సైంధవస్య వధేనైవ భృశం దుఃఖసమన్వితః।
మర్తవ్యమితి సంచింత్య ప్రావిశచ్చ ద్విషద్బలం॥ 7-154-12(51771)
నాదయన్రథఘోషేణ కంపయన్నివ మేదినీం।
అభ్యవర్తత పుత్రస్తే పాండవానామనీకినీం॥ 7-154-13(51772)
స సన్నిపాతస్తుములస్తస్య తేషాం చ భారత।
అభవత్సర్వసైన్యానామభావకరమో మహాన్॥ 7-154-14(51773)
`ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 7-154-15x(4675)
తథా హతేషు సైన్యేషు తథా కృచ్ఛ్రగతః స్వయం।
కచ్చిద్దుర్యోధనః సూత నాకార్షీత్పృష్ఠతో రణం॥ 7-154-15(51774)
ఏకస్య చ బహునాం చ సన్నిపాతో మహానభూత్।
విశేషతో హి నృపతేర్విషమం ప్రతిభాతి మే॥ 7-154-16(51775)
సోఽత్యంతసుఖసంవృద్ధో రక్ష్యో లోకస్య చేశ్వరః।
ఏకో బహూన్సమాసాద్య కచ్చిన్నాసీత్పరాఙ్ముఖః॥ 7-154-17(51776)
ద్రోణః కర్ణః కృపశ్చైవ కృతవర్మా చ సాత్వతః।
నావారయన్కథం యుద్ధే రాజానం రాజ్యకాంక్షిణః॥ 7-154-18(51777)
సర్వోపాయైర్హి యుద్ధేషు రక్షితవ్యో మహీపతిః।
ఏషా నీతిః పరా యుద్ధే దృష్టా తత్ర మనీషిభిః॥ 7-154-19(51778)
ప్రవిష్టే వై మమ సుతే పరేషాం వై మహద్బలం।
మామకా రథినాం శ్రేష్ఠాః కిమకుర్వత స·ంజయ॥ 7-154-20(51779)
సంజయ ఉవాచ। 7-154-21x(4676)
రాజన్సంగ్రామమాశ్చర్యం పుత్రస్య తవ భారత।
ఏకస్య చ బహూనాం చ శృణు మే బ్రువతో ధ్రువం॥ 7-154-21(51780)
ద్రోణేన వార్యమాణోఽసౌ కర్ణేన చ కృపేణ చ।
ప్రావిశత్పాండవీం సేనాం మకరః సాగరం యథా॥ 7-154-22(51781)
కిరన్నిషుసహస్రాణి తత్రతత్ర తథాతథా।
పాంచాలాన్పాండవాంశ్చైవ వివ్యాధ నిశితైః శరైః॥ 7-154-23(51782)
యథోదయగతః సూర్యో రశ్మిభిర్నాశయేత్తమః।
తథా పుత్రస్తవ బలం నాశయత్తన్మహాబలః'॥ 7-154-24(51783)
యథా మధ్యందినే సూర్యం ప్రతపంతం గభస్తిభిః।
తథా తవ సుతం మధ్యే ప్రతపంతం శరార్చిభిః।
న శేకుర్భారతం యుద్ధే పాండవాః సముదీక్షితుం॥ 7-154-25(51784)
పలాయనకృతోత్సాహా నిరుత్సాహా ద్విషజ్జయే।
పర్యధావంత పాంచాలా వధ్యమానా మహాత్మనా॥ 7-154-26(51785)
రుక్మపుంఖైః ప్రసన్నాగ్రైస్తవ పుత్రేణ ధన్వినా।
అర్ద్యమానాః శరైస్తూర్ణం న్యపతన్పాండుసైనికాః॥ 7-154-27(51786)
`వ్యద్రవంశ్చ భయాద్యోధా దృష్ట్వా తం పరమాహవే।
వ్యాత్తాననమివ ప్రాప్తమంతకం ప్రాణహారిణం'॥ 7-154-28(51787)
న తాదృశం రమే కర్మ కృతవంతస్తు తావకాః।
యాదృశం కృతవాన్రాజా పుత్రస్తవ విశాంపతే॥ 7-154-29(51788)
పుత్రేణ తవ సా సేనా పాండవీ మథితా రణే।
నలినీ ద్విరదేనేవ సమంతాత్ఫుల్లపంకజా॥ 7-154-30(51789)
క్షీణతోయానిలార్కాభ్యాం హతత్విడివ పద్మినీ।
బభూవ పాండవీ సేనా తవ పుత్రస్య తేజసా॥ 7-154-31(51790)
పాండుసేనాం హతాం దృష్ట్వా తవ పుత్రేణ భారత।
భీమసేనపురోగాస్తు పాంచాలాః సముపాద్రవన్॥ 7-154-32(51791)
స భీమసేనం దశభిర్మాద్రీపుత్రౌ త్రిభిస్త్రిభిః।
విరాటద్రుపదౌ షడ్భిః శతేన చ శిఖండినం॥ 7-154-33(51792)
ధృష్టద్యుంనం చ సప్తత్యా ధర్మపుత్రం చ సప్తభిః।
కేకయాంశ్చైవ చేదీంశ్చ బహుభిర్నిశితైః శరైః॥ 7-154-34(51793)
సాత్వతం పంచభిర్విద్ధా ద్రౌపదేయాంస్త్రిభిస్త్రిభిః।
ఘటోత్కచం చ సమరే విద్ధ్వా సింహ ఇవానదత్॥ 7-154-35(51794)
శతశశ్చాపరాన్యోధాన్సద్విపాంశ్చ మహారణే।
శరైరవచకర్తోగ్రైః క్రుద్ధోఽంతక ఇవ ప్రజాః॥ 7-154-36(51795)
సా తేన పాండవీ సేనా వధ్యమానా శిలీముఖైః।
తవ పుత్రేణ సంగ్రామే విదుద్రావ నరాధిప॥ 7-154-37(51796)
తం తపంతమివాదిత్యం కురురాజం మహాహవే।
నాశకన్వీక్షితుం రాజన్పాండుపుత్రస్య సైనికాః॥ 7-154-38(51797)
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా కుపితో రాజసత్తమ।
అభ్యధావత్కురుపతిం తవ పుత్రం జిఘాంసయా॥ 7-154-39(51798)
తావుభౌ యుధి కౌరవ్యౌ సమీయతురరిందమౌ।
స్వార్థహేతోః పరాక్రాంతౌ దుర్యోధనయుధిష్ఠిరౌ॥ 7-154-40(51799)
తతో దుర్యోధనః క్రుద్ధః శరైః సన్నతపర్వభిః।
వివ్యాధ దశభిస్తూర్ణం ధ్వజం చిచ్ఛేద చేషుణా॥ 7-154-41(51800)
ఇంద్రసేనం త్రిభిశ్చైవ లలాటే జఘ్నివాన్నృప।
సారథిం దయితం రాజ్ఞః పాండవస్య మహాత్మనః॥ 7-154-42(51801)
ధనుశ్చ పునరన్యేన చకర్తాస్య మహారథః।
చతుర్భిశ్చతురశ్చైవ బాణైర్వివ్యాధ వాజినాః॥ 7-154-43(51802)
తతో యుధిష్ఠిరః క్రుద్ధో నిమేషాదివ కార్ముకం।
అన్యదాదాయ వేగేన కౌరవం ప్రత్యవారయత్॥ 7-154-44(51803)
తస్య తాన్నిఘ్నతః శత్రూన్రుక్మపృష్ఠం మహద్ధనుః।
భల్లాభ్యాం పండవో జ్యేష్ఠస్త్రిధా చిచ్ఛేద మారిష॥ 7-154-45(51804)
వివ్యాధ చైనం దశభిః సంయగస్తైః శితైః శరైః।
మర్మ భిత్త్వా తు తే సర్వే సంలగ్నాః క్షితిమావిశన్॥ 7-154-46(51805)
తతః పరివృతా యోధాః పరివవ్రుర్యుధిష్ఠిరం।
వృత్రేణ సహ యుధ్యంతం యద్వద్దేవాః శతక్రతుం॥ 7-154-47(51806)
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా తవ పుత్రస్య మారిష।
శరం చ సూర్యరశ్ంయాభమత్యుగ్రమనివారణం।
హా హతోఽసీతి రాజానముక్త్వాఽముంచద్యుధిష్ఠిరః॥ 7-154-48(51807)
స తేనాకర్ణముక్తేన విద్ధో బాణేన కౌరవః।
నిషసాద రథోపస్థే భృశం సంమూఢచేతనః॥ 7-154-49(51808)
తతః పాంచాల్యసేనానాం భృశమాసీద్రవో మహాన్।
హతో రాజేతి రాజేంద్ర ముదితానాం సమంతతః॥ 7-154-50(51809)
బాణశబ్దరవశ్చోగ్రః శుశ్రువే తత్ర మారిష।
అథ ద్రోణో ద్రుతం తత్ర ప్రత్యదృశ్యత సంయుగే॥ 7-154-51(51810)
హృష్టో దుర్యోధనశ్చాపి దృఢమాదాయ కార్ముకం।
తిష్ఠతిష్ఠేతి రాజానం బ్రువన్పాండవమభ్యయాత్॥ 7-154-52(51811)
ప్రత్యుద్యయుస్తం త్వరితాః పాంచాలా జయగృద్ధినః।
తాంద్రోణః ప్రతిజగ్రాహ పరీప్సన్కురుసత్తమం।
చండవాతః సముద్వూతో మేఘానంబుముచో యథా॥ 7-154-53(51812)
తతో రాజన్మహానాసీత్సంగ్రామో భూరివర్ధనః।
తావకానాం పరేషాం చ సమేతానాం యుయుత్సయా॥ ॥ 7-154-54(51813)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ఘటోత్కచవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే చతుఃపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 154 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-154-8 గోత్రం పిత్రాది నామ శైనేయ సాత్యకే ఇత్యాది।
కులం పాండ్యపాంచాల్యేత్యాది॥
5-154-46 సంయగస్తైః దృఢం ప్రక్షిప్తైః॥
5-154-51 బాణశబ్దరవో బాణశబ్దసహితో రవః ప్రాణిశబ్దః॥
5-154-54 భూరివర్ధనో బహుచ్ఛేదనః॥
5-154-154 చతుఃపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.